Öğreten Markadan Birlikte Öğrenen Ekosisteme

Prof. Dr. Zafer Yenal
Sabancı Üniversitesi Yönetim Bilimleri Fakültesi

Geçmişte markaların temel hedefi yeni bir ürünü tanıtmak ve onu gündelik hayatın doğal bir parçası haline getirmekti. Tüketiciye ürünün ne olduğu, nasıl kullanılacağı ve neden tercih edilmesi gerektiği anlatılıyordu. Bu yaklaşım büyük ölçüde tek yönlü bir bilgi aktarımına dayanıyordu.

Bugün ise mesele çok daha karmaşık. Gıda artık yalnızca tabağımıza gelen bir ürün değil; iklim değişikliğinden biyolojik çeşitliliğe, su kullanımından çiftçinin refahına, sağlıktan tedarik zincirlerine kadar uzanan geniş bir ekosistemin parçası. Tüketici de bu nedenle yalnızca ürünün özelliklerini değil, o ürünün nasıl üretildiğini, hangi değerleri temsil ettiğini ve daha büyük gıda sistemi içinde nasıl bir yere sahip olduğunu anlamak istiyor.

Bu yüzden markaların kurduğu akademiler ya da inovasyon merkezleri, yalnızca bilgi aktaran platformlar olmaktan çıkıp farklı aktörlerin birlikte öğrendiği ve yeni çözümler geliştirdiği alanlara dönüşebildiği ölçüde anlam kazanacak. Üniversitelerin, üreticilerin, sivil toplumun ve özel sektörün aynı masa etrafında buluşabildiği bu tür yapılar, güvene dayalı bilgi ağları oluşturma potansiyeline sahip. Çünkü bilgi tek başına üretilen ve aktarılan bir şey değil; farklı deneyimlerin, kurumların ve insanların kurduğu ilişkiler içinde gelişiyor. Dahası, bilginin kalıcı olmasının da önkoşulu bu ağlar. Ne kadar değerli ve faydalı olursa olsun, güçlü iş birlikleriyle ve ortak pratiklerle beslenmeyen bilgi zamanla etkisini yitiriyor. Gıda sistemlerini daha adil, daha sürdürülebilir ve gelecekteki krizlere karşı daha dayanıklı kılacak olan da tam olarak bu ortak öğrenme ve bilgi ağları.